• حرم امام رضا (ع)

حرم امام رضا (ع)

  (Imam Reza (AS))   

نوشتن نظر


حرم مطهر حضرت علی بن موسی الرضا (ع) در قلب مشهد مقدس قرار دارد و روزانه پذیرای صدها هزار زائر و عاشق می باشد. شکل هندسی حرم تقریبا مربع است و مساحت آن حدود 182 هزار متر مربع می باشد.

مسیرهای تشرف به حرم

در هرکجای مشهد که باشید باید یکی از 4 مسیر زیر را برای تشرف به حرم انتخاب کنید :

1) مسیر غربی حرم : خیابان شیرازی - مبادی ورودی - بست شیخ طوسی - حرم مطهر
اگر از این مسیر به حرم مشرف شوید برای رسیدن به روضه منوره یکی از دو مسیر زیر را باید طی کنید :
الف) سمت راست (از طریق صحن جمهوری اسلامی) : صحن جمهوری اسلامی --> دارالولایة --> دارالسیادة --> دارالحفاظ --> روضه منوره (از طریق کفشداری 15 و 16)
ب) سمت مقابل (از طریق صحن انقلاب اسلامی) : صحن انقلاب اسلامی --> دارالولایة --> دارالشرف --> دارالشکر --> دارالفیض --> توحید خانه --> رواق الله وردیخان --> روضه منوره  (از طریق کفشداری های 1 تا 6)

2) مسیر شمالی حرم : خیابان طبرسی - مبادی ورودی - بست شیخ طبرسی - حرم مطهر
اگر از این مسیر به حرم مشرف شوید برای رسیدن به روضه منوره فقط از طریق مسیر صحن انقلاب اسلامی می توانید به روضه منوره برسید:
صحن انقلاب اسلامی --> دارالولایة --> دارالشرف --> دارالشکر --> دارالفیض --> توحید خانه --> رواق الله وردیخان --> روضه منوره  (از طریق کفشداری های 1 تا 6)

3) مسیر شرقی حرم : خیابان نواب صفوی - مبادی ورودی - بست شیخ حر عاملی - حرم مطهر
اگر از این مسیر به حرم مشرف شوید برای رسیدن به روضه منوره یکی از دو مسیر زیر را باید طی کنید:
الف) سمت مقابل (صحن انقلاب اسلامی) : صحن انقلاب اسلامی --> دارالولایة --> دارالشرف --> دارالشکر --> دارالفیض --> توحید خانه --> رواق الله وردیخان --> روضه منوره  (از طریق کفشداری های 1 تا 6)
ب) سمت چپ (صحن آزادی) : از طریق صحن آزادی به دو روش می توانید به روضه منوره برسید:
  ب-1) صحن آزادی --> دارالسعادة --> گنبد حاتم خانی --> روضه منوره
  ب 2) صحن آزادی --> دارالسرور --> دارالسلام --> دارالحفاظ --> روضه منوره

4) مسیر جنوبی : خیابان امام رضا(ع) و خیابان شهید اندرزگو (خسروی نو) دو خیابانی هستند که که از جنوب به حرم امام رضا(ع) می رسند. خیابان امام رضا(ع) شما را به باب الرضا می رساند و خیابان شهید اندرزگو (خسروی نو) شما را  به باب الجواد که هر دوی این باب ها شما را به صحن جامع رضوی که بزرگترین صحن حرم می باشد، می رسانند.
اگر از این صحن سه مسیر اصلی برای رسیدن به روضه منوره وجود دارد:
الف) صحن جامع رضوی --> رواق امام خمینی -->  روضه منوره
ب) صحن جامع رضوی --> صحن قدس --> مسجد گوهرشاد --> روضه منوره ( از طریق کفشداری های 11 و 12 (ویژه برادران))
ج) صحن جامع رضوی --> بست شیخ بهایی --> رواق دارالولایة --> روضه منوره (از طریق کفشداری های 13 و 14)

صحن های حرم

فضاهای باز اطراف مرقد منور امام صحن نام دارند. در مجموع 9 صحن در مجموعه حرم امام رضا(ع) قرار دارد که 8 عدد از آنها در حال حاضر ساخته شده است و یکی دیگر از آنها در مرحله ساخت می باشد.

صحن انقلاب اسلامی (صحن عتیق یا صحن کهنه) : قدیمی ترین و باشکوه ترین صحن حرم که ساخت آن به سال 875 ه.ق. بر میگردد و در شمال روضه منوره قرار دارد، صحن انقلاب اسلامی می باشد. در ضلع جنوبی این صحن پنجره فولاد معروف امام رضا(ع) و ایوان طلای حضرت قرار دارند. مقبره شیخ حرعاملی و آرامگاه مرحوم شیخ حسنعلی اصفهانی (معروف به نخودکی) در شمال و مقبره شیخ مجتبی قزوینی در جنوب غربی این صحن واقع شده اند. این صحن شامل چهار ایوان می باشد که ایوان طلای نادری در جنوب، ایوان عباسی در شمال، ایوان ساعت در ضلع غربی و ایوان نقاره خانه در ضلع شرقی این صحن قرار دارند. در میانه این صحن نیز سقاخانه نادری قرار دارد که به سقاخانه اسماعیل طلایی (اسمال طلا!) معروف است. آیین نقاره نوازی از بالای ایوان نقارخانه برگزار می شود.

صحن آزادی (صحن نو) : این صحن در شرق روضه منوره واقع شده است و از بناهای زمان فتحعلی شاه می باشد. این صحن نیز شامل چهار ایوان است که به نام های ایوان طلا (ایوان غربی)، ایوان باب الحکمه (ایوان شمالی)، ایوان غربی و ایوان باب السلام (ایوان شرقی) شناخته می شوند. شیخ جعفر مجتهدی در حجره 24 این صحن قرار  دارد.

صحن جامع رضوی : بزرگترین صحن حرم با مساحت 117584 متر مربع در جنوب روضه منوره قرار دارد. این صحن گنجایش 70000 نمازگزار را دارد. (در صحن مسجد جامع هندوستان که یکی از بزرگترین مساجد جهان شناخته می شود، 25000 نفر نمازگزار می توانند همزمان نماز بخوانند.)

صحن جمهوری اسلامی : این صحن در غرب روضه منوره قرار دارد و جزو صحن هایی است که پس از پیروزی انقلاب اسلامی ساخته شده است. در میانه این صحن سقاخانه 8 ضلعی قرار دارد که جزو اولین مکان هایی در ایران است که از چشم های الکترونیکی برای سیستم آب آن استفاده شد. در نزدیکی این سقاخانه نیز ساعت آفتابی ای قرار دارد که در تمام فصول سال ظهر شرعی را نمایش می دهد. این صحن شامل چهار ایوان به نام های ایوان طلا یا باب الولایه (ایوان شرقی)، باب العلم (ایوان شمالی)، باب الغدیر (ایوان غربی) و باب الشهاده (ایوان جنوبی) می باشد.

صحن قدس : در این صحن سقاخانه ای وجود دارد که نمای آن شبیه ساختمان قدس (قبله اول مسلمین) است و اندازه آن یک هشتم اندازه واقعی قدس می باشد.

صحن غدیر : در ضلغ غربی این صحن مجتمع تجاری غدیر قرار دارد که سرویس های بهداشتی حرم نیز در آن می باشد.

صحن رضوان : طراحی این صحن به پایان رسیده است و به زودی ساخت آن شروع می شود.

صحن کوثر : در جنوب شرقی روضه منوره واقع شده است و مساحت آن 15580 متر مربع است.

صحن هدایت : در شمال شرقی روضه منوره واقع شده است و مساحت آن 1440 متر مربع است.

بست های حرم

بست به فضای خارج صحن ها می گویند. در فضای این بست ها زائر می تواند از لحاظ روحی و جسمی خود را آماده تشرف به ساحت امام کند.

بست شیخ حرعاملی :
این بست که در شرق صحن انقلاب قرار دارد، مسیر ورود زائران از خیابان نواب صفوی می باشد. تاریخ ساخت این بست به عهد صفویه بر می گردد و 115 متر طول و 21 متر عرض دارد. دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مهمان سرای حضرت و وضوخانه در این بست قرار دارند و از طریق ورودی زیرگذر واقع در این بست می توان به رواق دارالحجه دسترسی داشت. قدیمی ترها این فضا را بست سفلی و یا بست پایین می نامند. این بست به صحن آزادی نیز راه دارد.

بست شیخ طوسی :
این بست در غرب صحن انقلاب قرار دارد و به بست بالا یا علیا معروف است. 86 متر طول و 30 متر عرض دارد و از آثار عهد صفویه می باشد. کتابخانه مرکزی آستان قدس و ورودی دیگر زیر گذر دارالحجه در این بست قرار دارند. همچنین شما از این بست می توانید وارد صحن جمهوری اسلامی شوید.

بست شیخ بهایی :
این بست در جنوب غربی حرم و در جنوب رواق دارالولایه قرار دارد.129 متر طول و 31.75 متر عرض دارد. در شمال این بست ورودی رواق دارالولایه و گذرگاه ورود مسجد گوهرشاد قرار دارد و جنوب این بست به صحن جامع رضوی منتهی می شود. در غرب بست ، هشتی ورود به صحن جمهوری اسلامی و رواق دارالرحمه و همچنین کتابخانه مسجد گوهرشاد و وضوخانه وجود دارد. در شرق این بست نیز یک ورودیه به راهروی مسجد گوهرشاد و یک ورودیه به صحن قدس وجود دارد. این بست پس از پیروزی انقلاب اسلامی ساخته شد.

بست شیخ طبرسی :
این بست در شمال صحن انقلاب قرار دارد.86.5 متر طول و 24 متر عرض دارد. دانشگاه علوم اسلامی و کتابخانه رضوی در دو سمت این بست قرار دارند.


رواق های حرم

اماکن سرپوشیده اطراف حرم، رواق نام دارد. در حال حاضر 28 رواق در حرم وجود دارد. جهت پیدا کردن هرکدام از این رواق ها در حرم، از نقشه حرم استفاده نمایید.

یکی از باشکوه ترین رواق های حرم که در بین سالهای 1350 تا 1352 ه.ش. ساخته شده است.

رواق دارالزهد

همه روزه در دو نوبت صبح و شب حافظان و قاریان قرآن در این رواق مراسم اجرا می کنند.
این رواق را بانو گوهرشاد در قرن نهم ساخته است.

رواق دارالحفاظ

امدفن شیخ بهاء  الدین عاملی معروف به شیخ بهایی در وسط این رواق قرار دارد. این رواق منزل و مدرسه شیخ بهایی در زمان اقامتش در مشهد بوده است.

رواق شیخ بهاء الدین

این رواق در قرن نهم و همزمان با مسجد گوهرشاد ساخته شده است و سادات زیاد به این رواق می آمده اند.

رواق دار السیاده

این رواق در سال 1353 ه.ش. بنا شده است.

رواق درالعباده

در عهد صفویه و در سال 1010 ه.ق. این رواق ساخته شده است.

رواق گنبد حاتم خانی

کوچکترین رواق حرم می باشد.

رواق دارالخلاص

در عهد صفویه و در سال 1021 ه.ق. این رواق ساخته شده است که از لحاظ معماری و استفاده از هنرهای مختلف جزو رواق های بسیار باشکوه شناخته می شود.

رواق گنبد الله وردیخان

یکی از بزرگترین رواق های حرم که در قسمت بالاسر حضرت واقع شده است و هم قسمت مردانه دارد و هم قسمت زنانه و هم قسمت خانوادگی

رواق دارالولایه

ملا محسن فیض کاشانی در سال 1072 ه.ق. این رواق را ساخته است. در ضلع شمالی این رواق، پنجره فولاد صحن انقلاب قرار دارد.

رواق توحید خانه

نزدیک ترین مکان به مدفن مقدس امام رضا(ع) در این رواق قرار دارد که با لوستری سبز رنگ محل آن مشخص شده است.

رواق دارالاجابه

این رواق در عهد صفویه ساخته شده است.

رواق دارالفیض

این رواق بیشتر کاربری فرهنگی دارد.

رواق دارالهدایه

این رواق به ایوان طلای صحن انقلاب راه دارد و در دو عصر صفویه و تیموریان ساخته شده است.

رواق دارالشکر

این رواق جهت پذیرایی فرهنگی از مهمانان خارجی مورد استفاده قرار می گیرد.

رواق دارالرحمه

این رواق از شمال به ایوان طلای صحن انقلاب راه دارد.

رواق دارالشرف

 

رواق دارالحکمه

این بنا در سال 1031 ه.ق. ساخته شده است

رواق دارالضیافه

مدفن شیخ قزوینی و شیخ نخودکی در این رواق قرار دارد.
این رواق تنها رواقی است که سمت قبله با سمت زیارت حضرت هم راستا می باشد.

رواق دارالحجه

این رواق از شرق به ایوان طلای صحن آزادی راه دارد و در سال 1251 ه.ق. ساخته شده

رواق دارالسعاده

این رواق در گذشته صحن موزه بوده است.

رواق امام خمینی

در زمان ساخت مسجد گوهرشاد این رواق نیز به دستور گوهرشاد ساخته شد.

رواق دارالسلام

رواق شیخ حرعاملی رواق شیخ طوسی رواق دارالکرامه

رواق دارالذکر

رواق دار العزه

رواق دارالسرور

دیگر بخش های حرم

ساعت صحن انقلاب: این ساعت در تاریخ 22 بهمن 1333 از هامبورگ آلمان خریداری شده و به مشهد آورده شد و در فروردین 1334 در بالای ایوان غربی صحن انقلاب نصب شد. این ساعت از ساعت قرار گرفته در صحن آزادی کوچکتر است. سال ساخت این ساعت 1954 م. می باشد.

ساعت صحن آزادی : اولین و قدیمی ترین ساعت حرم مطهر، ساعت صحن آزادی می باشد که بر روی ایوان جنوبی نصب شده است. این ساعت ساخت منچستر انگلستان می باشد و امین الملک، صدراعظم ایران در زمان ناصرالدین شاه آن را به حرم اهداء کرده است.سال ساخت این ساعت 1893 م. می باشد.

سقاخانه : این سقاخانه بین سالهای 1144 تا 1145 ه.ق. و در زمان نادرشاه افشار ساخته شده است. سنگاب آن بصورت سنگ مرمر یکپارچه بوده که از هرات به ایران آورده شده است. پوشش طلایی گنبدی این بنا توسط شخصی به نام اسماعیل خان ساخته شده است.

پنجره فولاد: در دوره صفوی و با پیشنهاد ملا محسن فیض کاشانی این پنجره در صحن انقلاب نصب شد. فلسفه نصب آن نیز این بوده است که چون در گذشته شبها درهای حرم را می بستند، پنجره ای قرار داده بودند که زائرین بتوانند از طریق آن مرقد مطهر را مشاهده کرده و دعا بخوانند.

مسجد گوهرشاد : در سال 821 ه.ق. و در عصر تیموری این مسجد به دستور بانو گوهرشاد (همسر شاهرخ تیموری)، در جنوب روضه منوره ساخته شد. ایوان جنوبی این مسجد با نام ایوان مقصوره با 25.5 متر ارتفاع یکی از باشکوه ترین ایوان های حرم می باشد. گنبد آبی رنگی که بر فراز ایوان مقصوره قرار دارد با ارتفاع 41 متری اش و دو مناره 43 متری اطراف آن از مشخصات ویژه این مسجد می باشد. ایوان جنوبی شمالی این مسجد دارالسیاده و ایوان شرقی و غربی آن به ترتیب ایوان اعتکاف و ایوان شیخ بهاءالدین نام دارند. نام بانوگوهرشاد به عنوان بانی مسجد بر روی ایوان شمالی مسجد بر روی کاشی ای معرق به رنگ زرد با خط ثلث نوشته شده است.

منبر صاحب الزمان(عج) : این منبر که در کنار محراب ایوان مقصوره قرار دارد از لحاظ قدمت و شیوه ساخت حائز اهمیت است. این منبر نفیس، از چوب گردو و گلابی به شیوه منبت کاری و بدون استفاده از میخ توسط استاد محمد نجار خراسانی ساخته شده است. قدمت این منبر به زمان فتحعلی شاه قاجار ب